به گزارش دیوانگاه به نقل از فارس، در گام اول، از «قدرت ریسک» و «تشویق و تمجید» گفتیم(اینجا).حالا در گام دوم،استاد محمدرضا دانه‌کار، پژوهشگر و کارشناس توسعه‌دهنده کسب‌وکار، سراغ ریشه‌ای‌تر شدن مسئله رفته و معتقد است ریشه بسیاری از اختلاف‌های خانوادگی و حتی شکست‌های اقتصادی، نه در نداشتن جواب، بلکه در نپرسیدن سؤال درست است. به گفته او، ما در خیلی از خانواده‌ها سؤال‌های درستی مطرح نمی‌کنیم و بدتر از آن، یک تفاوت نسل را بر سر سؤالاتی که هنوز جواب روشنی برایشان پیدا نشده، به جنگ تبدیل می‌کنیم. در این میان، هوش مصنوعی هم اگر به‌جای گفت‌وگو، ابزار اثبات خود شود، آتش این فاصله را بیشتر می‌کند.
مشکل از جواب نیست، از سؤال است
دانه‌کار برای توضیح این شکاف، یک تصویر ساده اما آشنا پیش روی ما می‌گذارد: نوجوانی را تصور کنید که از کارهای مدرن حرف می‌زند، به مدرسه انتقاد دارد، کلاس‌های بیرون از چارچوب رسمی را می‌خواهد و دوست دارد مسیر دیگری را تجربه کند. در طرف مقابل، پدر و مادری قرار دارند که با نیت خیر، سفت‌وسخت روی نسخه‌های قدیمی پافشاری می‌کنند و می‌گویند: «تو باید حتماً از همین مسیر مدرسه و دانشگاه جلو بروی و به‌موقع به همه‌چیز برسی.»این کارشناس توسعه‌دهنده کسب‌وکار تأکید می‌کند که فعلاً قصد ندارد درباره درست یا غلط‌بودن هیچ‌یک از دو طرف قضاوت کند؛ بلکه می‌خواهد محل دقیق شکاف را نشان دهد. از نگاه او، سؤال اصلی این نیست که «تو باید چه‌کار کنی؟» بلکه سؤال کلیدی این است که: «ما با هم چه‌کار می‌توانیم بکنیم تا آینده بهتری بسازیم؟»
سه واقعیتی که باید بپذیریم
سؤال غلط، جواب غلط می‌سازددانه‌کار می‌گوید وقتی از فرزندمان می‌پرسیم «چرا مثل بقیه نیستی؟» یا «چرا نمی‌خواهی مثل آدم‌های موفقِ اطرافت رفتار کنی؟» در واقع مسیر مخالفت را باز می‌کنیم. اما وقتی می‌پرسیم «چه چیزی تو را خوشحال می‌کند و چطور می‌توانیم آن را به یک مهارت تبدیل کنیم؟» از همان نقطه، مسیر رشد باز می‌شود.اگر سؤال غلط باشد، هوش مصنوعی شکاف نسل‌ها را بیشتر می‌کندبه گفته این پژوهشگر، امروز نوجوان می‌تواند با کمک AI ده‌ها دلیل برای رهاکردن مدرسه پیدا کند و پدر و مادر هم می‌توانند با همان AI ده‌ها دلیل برای ردکردن او پیدا کنند. در این وضعیت، هوش مصنوعی به‌جای اینکه ابزار تعامل شود، تبدیل می‌شود به سلاحی برای مخالفت بیشتر.هوش مصنوعی انسان را عمیق‌تر می‌کند؛ در هر مسیری که او ایستاده باشددانه‌کار تأکید می‌کند که AI از خودش خوب یا بد نیست. این ابزار، انسان را در همان مسیری که ایستاده عمیق‌تر می‌کند. اگر سؤال درست باشد، معجزه می‌کند و اگر سؤال غلط باشد، فاجعه می‌سازد.
وقتی سوال غلط است، خانه وارد جنگ می‌شود
استاد محمدرضا دانه‌کار در ادامه توضیح می‌دهد که وقتی سؤال‌ها غلط باشند، خانه به‌جای اینکه محل تعامل باشد، تبدیل به میدان قدرت می‌شود.جنگ قدرتیک طرف می‌گوید: «تو باید...» و طرف دیگر پاسخ می‌دهد: «من می‌خواهم...» و هیچ‌کدام هم گوش نمی‌دهند. نتیجه این می‌شود که نه گفت‌وگویی شکل می‌گیرد و نه اعتمادی باقی می‌ماند.فرار از خانهبه گفته او، نوجوان وقتی احساس کند شنیده نمی‌شود، به‌جای تعامل، به سمت دوستان ناسالم یا فضای مجازی بی‌هدف پناه می‌برد.سوختن فرصت‌هاخیلی وقت‌ها استعدادی که می‌توانست به یک کسب‌وکار تبدیل شود، زیر فشار جمله‌هایی مثل «این‌ها بچه‌بازی است» خفه می‌شود.حسرت همیشگیدانه‌کار می‌گوید آخرِ این مسیر، اغلب هر دو طرف یک جمله مشترک دارند: «کاش با هم حرف می‌زدیم»؛ اما آن زمان دیگر خیلی چیزها ازدست‌رفته است.
۴ راه برای اینکه هوش مصنوعی ابزار تعامل شود نه جنگ
این کارشناس توسعه‌دهنده کسب‌وکار معتقد است در عصر هوش مصنوعی، راه نجات این است که سؤال‌ها را اصلاح کنیم و آن‌ها را به سؤال مشترک تبدیل کنیم.استفاده مشترک از AIدانه‌کار پیشنهاد می‌کند که پدر، مادر و فرزند کنار هم بنشینند و از هوش مصنوعی بپرسند: «چه مشاغلی در ۵ سال آینده رشد می‌کنند؟» نه اینکه هر کس جداگانه، فقط برای اثبات حرف خودش سراغ AI برود.سؤال درست به‌جای سؤال کلیاو توضیح می‌دهد که به‌جای پرسش‌های کلی و شعاری، باید سراغ سؤال‌های روشن و قابل‌سنجش رفت. به‌جای «این کار خوب است یا بد؟» باید پرسید: «آیا این تصمیم روی آینده تو اثر منفی می‌گذارد؟ روی درس، مسیر شغلی یا مهارتت تأثیر دارد یا نه؟» اگر جواب منفی بود، راه باز است؛ اگر مثبت بود، خانواده باید با تعامل وارد شود، نه با تحقیر.توافق روی کنش‌های جزئیبه گفته دانه‌کار، سؤال‌هایی مثل «من چه درسی بخوانم؟»، «فوق‌برنامه شرکت بکنم یا نه؟» یا «کدام مهارت را یاد بگیرم؟» امروز بسیار مهم‌اند و باید با گفت‌وگوی واقعی و مشارکتی درباره آن‌ها تصمیم گرفت.رسیدن به توافق، نه تسلیماو تأکید می‌کند که هدف این نیست که فرزند حرفش را به کرسی بنشاند یا پدر و مادر زور بگویند؛ هدف این است که سؤال مشترک پیدا شود و روی پاسخ آن توافق شکل بگیرد.
سؤال درست، کسب‌وکار را هم نجات می‌دهد
استاد محمدرضا دانه‌کار فقط در سطح خانواده توقف نمی‌کند و می‌گوید همین مسئله در کسب‌وکارها هم جریان دارد. از نگاه او، مشکل اصلی بسیاری از کسب‌وکارها این نیست که جواب ندارند؛ مشکل این است که سؤال درست نمی‌پرسند.فروشگاه اینترنتیبه گفته دانه‌کار، خیلی از صاحبان فروشگاه‌های آنلاین می‌پرسند: «چرا فروش ندارم؟» و بعد مستقیم سراغ تبلیغات گران‌تر می‌روند. درحالی‌که سؤال درست این است: «چرا مشتری باید از من بخرد و نه از رقیب؟ من چه ارزش متفاوتی دارم؟» او تأکید می‌کند که AI می‌تواند در چند دقیقه تحلیل رقبا را انجام دهد و به کشف این ارزش پیشنهادی کمک کند.تولیدی کوچکاو مثال می‌زند که یک مدیر تولیدی گاهی می‌پرسد: «چرا سود نمی‌کنم؟» و بعد به سراغ ارزان‌تر کردن مواد اولیه می‌رود. درحالی‌که سؤال درست این است: «کجای زنجیره تولید من هدر می‌رود؟ کدام مرحله را می‌توانم با AI خودکار کنم؟» به گفته او، هوش مصنوعی با تحلیل داده‌ها می‌تواند نقطه نشت سود را دقیق‌تر نشان دهد.خدمات خانگیدانه‌کار می‌گوید بعضی صاحبان خدمات خانگی فکر می‌کنند «مشتری‌ها پول ندارند» اما سؤال درست این است: «آیا من دارم خدماتم را به کسی می‌فروشم که واقعاً به آن نیاز دارد؟» و باز اینجا هم هوش مصنوعی می‌تواند در پیداکردن مخاطب واقعی به کار بیاید.او در همین بخش تأکید می‌کند که یک کارشناس هوش مصنوعی، اگر بر احساساتش غلبه کرده باشد و منطقی به مسائل نگاه کند، می‌تواند برای چنین کسب‌وکارهایی نقش منجی را بازی کند؛ چون با پیداکردن سؤال درست، هم اقتصاد خودش را نجات می‌دهد، هم اقتصاد خانواده‌اش را.
پیام پایانی به خانواده‌ها و صاحبان کسب‌وکار
استاد محمدرضا دانه‌کار در پایان این یادداشت، یک نکته را دوباره پررنگ می‌کند: خانواده‌ها و صاحبان کسب‌وکار باید به «سؤال درست» اعتقاد پیدا کنند. به گفته او، سؤال درست، نیمی از راه‌حل است و هوش مصنوعی فقط ابزار رسیدن به آن است.او از خانواده‌ها و فعالان اقتصادی می‌خواهد تجربه‌ها، دغدغه‌ها، مشکلات خانوادگی و کسب‌وکاری‌شان را با تحریریه در میان بگذارند تا در گزارش‌های بعدیگروه زندگی، این گفت‌وگو ادامه پیدا کند. به تعبیر او، هرچه بیشتر درباره این گره‌ها حرف زده شود، امکان کمک به این نسل هم بیشتر می‌شود. سؤالاتی از قبیل: اختلاف شما با فرزندتان بر سر کدام سؤال است؟کسب‌وکارتان در چه مرحله‌ای گیرکرده است؟از AI در خانواده استفاده کرده‌اید؟چه سؤالی برایتان هنوز حل نشده مانده است؟تجربه موفقی از تعامل با نسل جدید داشته‌اید؟نظرتان درباره نقش AI در معاش چیست؟
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید ازاینجاو در فروشگاه‌های«کافه بازار»و«مایکت»دانلود و نصب کنید.